Strijd met verf en inkt

Links: Skeme TMT, New York 1982 in de documentaire Style Wars, rechts Skeme, Nederland 2018 signeert de DVD inlay van Style Wars. Collectie Dutch Graffiti Library.


 

Op woensdagavond 25 maart 2020 waren wij van plan om in het ABC Architectuurcentrum Haarlem het publiek mee te nemen in een avondvullend programma naar 35 jaar geleden, om precies te zijn naar 20 september 1985. Op die bewuste dag werd namelijk op de Nederlandse televisie de documentaire Strijd met verf en inkt (originele titel: Style Wars*) uitgezonden.
Deze avond zouden we organiseren in relatie tot de expositie ‘Graffiti – cultureel erfgoed van de stedelijke omgeving’. Naast het vertonen van de documentaire was het idee om meer achtergrond te geven over de impact die het uitzenden van de documentaire heeft gehad op de ontwikkeling van graffiti in Nederland. Met dit artikel, de beelden en de link naar de documentaire hopen we hier toch op gepaste wijze invulling aan te geven. – Dutch Graffiti Library

 


 

Uit TrosKompas september 1985: Tekst: Joop Bromet** († 2005)

De één spreekt van rotzooi; de ander noemt het kunst. Hoe dan ook, het beschilderen van muren en metrotreinen is ‘in’. En niet alleen in New York, ook in Nederland zijn ze, de tekenaars met de spuitbus. ‘Graffiti’, een mooi woord, een nieuwe kunstvorm?

In de jaren vlak na de Tweede Wereldoorlog kon men op muren en gebouwen de geheimzinnig spreuk ‘Killroy was here’ aantreffen. In de Provo-tijd was overal in Amsterdam te lezen dat ‘Klaas komt’, terwijl simpelere zielen door de jaren heen domweg lieten weten ‘ik hou van jou’. En tegenwoordig kent bijna iedere stad in Nederland zijn eigen spreuken of tekeningen op muren en gebouwen. Soms is het letterlijk schuttingtaal, dan weer om te lachen, maar ook kan het best bijdragen tot de verfraaiing van het stadsbeeld. Steeds meer gemeenten in Nederland zijn er dan ook toe over gegaan spreuken en tekeningen op muren een speciale status te verlenen.

TrosKompas september 1985, archief Sone DCF.

Het stamt uit Amerika. In New York – en speciaal in de ondergrondse – begon jaren geleden de sport om zich door middel van leuzen en/of tekeningen van de grauwe massa te onderscheiden. De documentaire ‘Strijd met verf en inkt’, die de VARA vrijdag uitzendt, is een onderhoudende, soms humoristische en onthullende kijk op die wereld van bizarre tekeningen en leuzen, waarachter een hele subcultuur schuilgaat. Ook de – veelal jeugdige – makers ervan komen aan het woord. Soms zijn zij met ‘graffiti’ uit verveling begonnen, dan weer om zich op een eigen manier te onderscheiden van hun leeftijdgenoten; een enkeling heeft van begin af aan bewust geprobeerd een nieuwe vorm van ‘kunst’ te creëren. Toch worden hun activiteiten verschillend beoordeeld. Burgemeester Koch van New York heeft de ‘graffiti-artiesten’ de oorlog verklaard, omdat hij vindt dat ze zijn stad ermee naar de knoppen helpen. Maar in de kunstgaleries worden graffiti als een zelfstandige bij deze tijd horende kunstvorm beschouwd, terwijl veel Newyorkers hun schouders ervoor ophalen en het liefst zouden hebben dat de ‘graffiti-artiesten’ zich met andere zaken bezig zouden houden.

Artikel uit de VARA-gids september 1985, collectie Dutch Graffiti Library. Het origineel is opgenomen in de expositie Graffiti. Cultureel erfgoed van de stedelijke omgeving in het ABC Architectuurcentrum Haarlem.

Het is een omstreden wereld met zijn eigen wetten en bepalingen. Hoewel de meeste ‘graffiti-artiesten’ anoniem blijven, willen ze wel als zodanig herkenbaar zijn. Daarom proberen ze door een bepaalde tekening, een aparte signatuur, op te vallen. Hun wereldje moet weten wie ‘king’ is; de titel die wordt gegeven aan de graffiti-schrijver die de beste stijl heeft en het meest opvallend werkt. Hij is een graadje beter dan een ‘master’, waarmee men in het Newyorkse jargon die jongeren beschrijft die ‘talentvol’ graffiti-werk laten zien.

Het is een activiteit, die altijd in het duister moet gebeuren en die door de voortdurende op de loer liggende, vaak hardhandig ingrijpende overheid niet zonder gevaar is. In New York is het – volgens sommigen – van een ludiek uitdrukkingsmiddel verworden tot een ware plaag.
In Nederland wordt er door de overheden nogal welwillend tegenaan gekeken. Zeker als men weet dat de diverse gemeenten zelfs subsidie hebben verstrekt aan ‘graffiti-artiesten’ en dat bijvoorbeeld een plaats als Hoogeveen ooit zelfs een muur beschikbaar stelde voor deze eigentijdse vorm van expressie.

Strijd met verf en inkt (Style Wars)
De graffiti van New York
Vrijdag 20 september 1985, Nederland 2 – 21:12

Bekijk de documentaire

 

Night of Style Wars 20.9.1985, Delta United Street Artists, Amsterdam. Foto R. Alderlieste.

 


* Style Wars is een documentaire over de hiphopcultuur in New York City, gemaakt door Tony Silver en Henry Chalfant. De film legt de nadruk op graffiti, maar ook breakdance en rap komen aan bod. De documentaire is oorspronkelijk uitgezonden door de Amerikaanse zender PBS in 1983.

** Joop Bromet († 2005) werkte voor en achter de schermen mee aan radio- en televisieprogramma’s van veelal culturele strekking, zoals Coulissen van de TROS en de TROS Nieuwsshow. Verder maakte Joop Bromet interviews en verhalen voor allerlei week- en dagbladen. Hij was ook jarenlang theaterrecensent voor NRC Handelsblad en Elsevier’s Magazine. Bron: ANP, via BNR


.